Tổng Quan

Trong hệ thống kinh điển liễu nghĩa Đại thừa, Kinh Viên Giác giữ một vị trí vô cùng tôn kính. Kinh khẳng định một thực tại tối hậu: Bản tánh của tất cả chúng sinh vốn dĩ tròn đầy, sáng suốt và thanh tịnh (Viên Giác). Khổ đau và luân hồi phát sinh chẳng qua vì chúng ta bị mây mờ của vô minh làm cho điên đảo, nhận lầm thân tâm huyễn hóa này là thật.

Nhằm hiển bày trọn vẹn nguồn tuệ giác tối thượng ấy, Ban Văn hóa Thường Chiếu đã chuyển thể bài giảng “ Kinh Viên Giác Giảng Giải ” của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ thành sách. Bằng tuệ giác chân thật của một bậc Tông sư Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, Hòa thượng đã khéo léo bóc tách các lớp thuật ngữ triết học danh tướng phức tạp, đưa yếu chỉ của kinh trở về thành những bài học thực hành “ly huyễn” vô cùng sống động cho hành giả hằng ngày.

Ba Giá Trị Cốt Lõi Của “Kinh Viên Giác Giảng Giải”

1. Yếu chỉ “Tri huyễn tức ly” – Sức mạnh của sự tỉnh thức

Trọng tâm của tập giảng giải là làm sáng tỏ chìa khóa tu hành cốt tủy được Đức Phật đúc kết trong kinh: “Tri huyễn tức ly, bất tác phương tiện; ly huyễn tức giác, diệc vô tiệm thứ” (Biết huyễn liền lìa, không cần phương tiện; lìa huyễn liền giác, chẳng có thứ lớp). Hòa thượng Thích Thanh Từ đã giảng giải vô cùng mạch lạc: Khi ngồi thiền hay trong sinh hoạt, hành giả chỉ cần tỉnh thức nhận diện rõ vọng niệm là hư huyễn thì vọng niệm tự khắc tan biến mà không cần dùng thêm phương pháp đối trị nào khác. Ngay khi vọng huyễn vừa lặng yên, tánh giác chân thật liền hiển bày.

2. Phá trừ bốn thứ bệnh vi tế của người tu hành

Một điểm đặc sắc độc tôn được Hòa thượng phân tích sâu sắc là phần đối trị với bốn căn bệnh lớn của hành giả: Tác (cố ý làm), Chỉ (cố ý dừng), Nhậm (buông lung theo tự nhiên) và Diệt (cố ý diệt hết). Sách cảnh tỉnh mạnh mẽ rằng người tu nếu còn khởi tâm mong cầu, bám chấp vào một trạng thái chứng đắc, hay cố gò ép tâm thức thì đều rơi vào tà lộ. Lời giảng của Ngài giúp hành giả vượt qua những cạm bẫy tâm lý vi tế để đạt đến trạng thái vô công dụng hạnh, tu mà như không tu.

3. Định hình ba pháp quán cốt tủy cho công phu định tuệ

Qua tập trích giảng, Hòa thượng làm sáng tỏ ba phương pháp thực hành tối thắng mà Đức Như Lai chỉ dạy: Xa-ma-tha (Chỉ), Tam-ma-bạt-đề (Quán) và Thiền-na (Thiền). Hòa thượng Thích Thanh Từ đã quy chiếu toàn bộ ba pháp quán này về lại đường lối thực hành của Thiền phái Trúc Lâm nước Việt: đó chính là công phu “Phản quan tự kỷ”. Sách hướng dẫn hành giả cách gạn lọc tâm thức từ thô đến tế, giúp định lực ngày một kiên cố và tuệ giác tự tính tự động khai mở.