Tổng Quan

Trong kho tàng kinh điển phát triển, Kinh Thủ Lăng Nghiêm được ví như một định hải thần châm, có khả năng nhiếp phục mọi ma chướng và tà kiến. Bối cảnh kinh khởi nguồn từ việc tôn giả A-nan gặp nạn sa lưới huyễn thuật của nàng Ma-đăng-già, Đức Phật đã phóng hào quang đỉnh đầu tuyên thuyết thần chú Lăng Nghiêm để cứu độ, từ đó mở ra một chuỗi đối thoại thâm thâu về bản thể của tâm tính.

Nhằm khai phóng nguồn tuệ giác liễu nghĩa này, Ban Văn hóa Thường Chiếu đã chuyển thể bài giảng “ Kinh Thủ Lăng Nghiêm Giảng Giải ” của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ thành sách. Bằng nhãn quan tinh tường của một bậc Tông sư Thiền phái Trúc Lâm, Hòa thượng không đi sâu vào triết lý suông mà hướng hành giả trực diện nhận diện “Chân – Vọng”, biến lời kinh thành công phu “phản quan” thiết thực hằng ngày.

Ba Giá Trị Cốt Lõi Của “Kinh Thủ Lăng Nghiêm Giảng Giải”

1. Yếu chỉ “Bảy chỗ hỏi tâm” – Phá tan lầm chấp về vọng thức

Một trong những phần đặc sắc nhất của kinh được Hòa thượng giảng giải vô cùng mạch lạc là đoạn Đức Phật gạn hỏi ngài A-nan về vị trí của tâm. Qua bảy lần tìm tâm ở trong, ở ngoài, ở giữa… ngài A-nan đều bị Phật bác bỏ. Hòa thượng Thích Thanh Từ chỉ rõ: Cái tâm có vị trí, có sinh có diệt, suy nghĩ bám chấp vào sáu trần chỉ là “Vọng thức” (tâm giả tạm). Việc bóc trần cái giả này là bước đi bắt buộc để hành giả không còn lầm nhận giặc làm con, không bị cuốn theo dòng điên đảo.

2. Nhận lại bản tâm thường trụ thông qua Tánh Thấy và Tánh Nghe

Sau khi phá vọng, Hòa thượng dẫn dắt người đọc nương vào các dụ ngôn lớn trong kinh (như dụ ngón tay chỉ mặt trăng, dụ khách bụi và chủ nhà) để nhận lại cái “Chân”. Ngài chỉ rõ: Thân mạng và cảnh vật bên ngoài luôn biến đổi, sinh diệt (khách), nhưng Tánh Thấy hằng sáng suốt nơi mắt, Tánh Nghe hằng rõ ràng nơi tai vốn chưa từng sinh diệt, chưa từng chuyển động (chủ nhà). Sách giúp hành giả xây dựng một niềm tin kiên cố vào kho báu tánh giác hằng hữu nơi chính mình.

3. Bộ cẩm nang nhận diện và đối trị năm mươi ma ngũ uẩn

Điểm giá trị độc tôn của Kinh Thủ Lăng Nghiêm là phần nói về Năm mươi ma ngũ uẩn (mỗi uẩn có mười thứ ma cảnh). Hòa thượng Thích Thanh Từ đã dùng tuệ giác sâu dày của nhà Thiền để phân tích kỹ lưỡng phần này. Ngài cảnh tỉnh hành giả: Trên con đường tu tập thiền định, khi tâm thức biến chuyển, sẽ xuất hiện những trạng thái kỳ lạ về thần thông, ảo giác hay những kiến giải sai lệch. Cuốn sách chính là kính chiếu yêu giúp người tu định vị rõ ràng công phu, không bị lạc vào tà lộ.