Tổng Quan

Trong lịch sử truyền thừa của Phật giáo Đại thừa, Kinh Pháp Bảo Đàn giữ một vị trí độc tôn vô tiền khoáng hậu. Bộ kinh ghi lại cuộc đời hành đạo gian nan và những lời khai thị vô giá của Lục tổ Huệ Năng – một tiều phu dốt chữ nhưng bước thẳng vào ngôi vị Tổ sư nhờ trực nhận bản tánh hư thông. Kinh đập tan mọi định kiến về học vấn, giai cấp trong tu học, khẳng định năng lực giác ngộ vốn bình đẳng ở tất cả mọi người.

Nhằm giúp tăng ni và Phật tử thời nay thấu đạt nguồn tuệ giác đốn ngộ này, Ban Văn hóa Thường Chiếu đã chuyển thể bài giảng “ Kinh Pháp Bảo Đàn Giảng Giải ” của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ thành sách. Bằng tuệ giác chân thật của một bậc Tông sư phục hưng Thiền phái Trúc Lâm, Hòa thượng đã gạt bỏ lối giải thích chương cú rườm rà, đưa người đọc đối diện trực tiếp với công phu nhận diện vọng niệm hằng ngày để tự thấy bổn tánh.

Ba Giá Trị Cốt Lõi Của “Kinh Pháp Bảo Đàn Giảng Giải”

1. Yếu chỉ “Bản lai vô nhất vật” – Đỉnh cao của tư tưởng phá chấp

Trọng tâm của tập giảng giải là làm sáng tỏ bài kệ đắc pháp bất hủ của Lục tổ: “Bồ-đề bổn vô thụ, minh cảnh diệc phi đài; bản lai vô nhất vật, hà xứ nhạ trần ai” (Bồ-đề vốn không cây, gương sáng cũng không đài; xưa nay không một vật, chỗ nào dính bụi bặm). Hòa thượng Thích Thanh Từ đã chỉ rõ: Tâm chân thật vốn tựa như hư không, rỗng rang và sáng suốt, chưa từng có một hình tướng hay vật chất gì cố định để dính dấp bụi bặm phiền não. Nhờ thấu đạt lý này, hành giả quét sạch được tâm niệm bám chấp vào phước báu hữu lậu hay các trạng thái chứng đắc tạm thời.

2. Định Tuệ đồng thời – Phương pháp hành trì cốt tủy của nhà Thiền

Một điểm đặc sắc được Hòa thượng phân tích vô cùng mạch lạc trong kinh là mối quan hệ giữa Định và Tuệ. Ngài mượn lời Lục tổ để răn nhắc: Định và Tuệ không phải là hai thứ riêng biệt. Định là thể của Tuệ, Tuệ là dụng của Định; giống như ngọn đèn và ánh sáng. Có đèn thì có sáng, có Định thì tự khắc có Tuệ. Hòa thượng Thích Thanh Từ đã quy chiếu giáo lý này về lại thực tế công phu: Không cần tìm Định ở đâu xa, chỉ cần tâm không dính mắc vào sáu trần (Định) và hằng giác tri rõ ràng (Tuệ) ngay trong mọi sinh hoạt hằng ngày.

3. Kim chỉ nam cho lộ trình “Phản quan tự kỷ” của Thiền phái Trúc Lâm

Là bậc tông sư phục hưng dòng thiền nước Việt, Hòa thượng luôn quy hướng các lời dạy của chư Tổ về lại thực tại tâm thức hằng hữu. Trong tập giảng giải này, Ngài nhấn mạnh tư tưởng: “Kẻ mê cầu Phật không cầu tâm, bậc ngộ tu tâm không cầu Phật”. Cuốn sách là một lời nhắc nhở sắc bén hằng ngày cho hành giả: Hãy dừng việc chạy theo các hình tướng, cầu xin tha lực bên ngoài. Chỉ cần quay lại soi sáng chính mình, gạn lọc ba nghiệp Thân – Khẩu – Ý thanh tịnh, thì ngay nơi tự tánh điên đảo sẽ biến thành tự tánh Viên giác trang nghiêm.