Tổng quan

Trong giáo lý Thiền tông, Kinh Kim Cang giữ một vị trí cốt tủy tối thượng. Bộ kinh là cuộc đối thoại đầy tuệ giác giữa Đức Phật và tôn giả Tu-bồ-đề về cách hàng phục và an trụ tâm của các bậc hành giả. Bằng tinh thần phá chấp triệt để, kinh quét sạch mọi tri kiến sai lầm, từ chấp thân, chấp tâm cho đến chấp cả giáo pháp, đưa hành giả đi thẳng vào thực tại thực tướng.

Nhằm hiển bày trọn vẹn tinh thần “vô trụ” của bộ đại kinh này, Ban Văn hóa Thường Chiếu đã chuyển thể bài giảng “ Kinh Kim Cang Giảng Giải ” của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ thành sách. Bằng tuệ giác của một bậc Tông sư Thiền phái Trúc Lâm, Hòa thượng không giải thích suông trên văn tự chữ nghĩa mà hướng hành giả trực diện đối trị với các vọng niệm hằng ngày, mở toang cánh cửa đi vào tự tánh thanh tịnh.

Ba Giá Trị Cốt Lõi Của “Kinh Kim Cang Giảng Giải”

1. Yếu chỉ “Ưng vô sở trụ” – Đỉnh cao của nghệ thuật buông xả

Trọng tâm của tập giảng giải là làm sáng tỏ chìa khóa tu hành: “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” (Nên sanh tâm không dính mắc vào bất cứ nơi nào). Hòa thượng Thích Thanh Từ đã chỉ dạy tường tận: Sống giữa cuộc đời, sáu căn vẫn tiếp xúc sáu trần, mắt vẫn thấy tai vẫn nghe nhưng lòng rỗng rang, không bám chấp, không lưu lại dấu vết. Khi tâm không có chỗ trụ, không bị buộc ràng bởi tiền tài, danh vọng thì ngay đó tâm thanh tịnh tự khắc hiện tiền.

2. Phá trừ bốn tướng để quét sạch bản ngã kiên cố

Hòa thượng đi sâu phân tích lời Phật dạy về việc phá trừ bốn tướng: Ngã, Nhân, Chúng sinh, Thọ giả. Ngài chỉ rõ căn bệnh lớn nhất của người tu là tinh thần sở đắc, thấy mình có tu, có chứng, có đắc phước báu. Sách cảnh tỉnh mạnh mẽ: Còn thấy mình là người ban ơn, còn bám vào cái “tôi” giả tạm thì vẫn nằm trong luân hồi. Chỉ khi quét sạch mọi khái niệm phân biệt đối đãi, hành giả mới đạt đến sự tự tại vô ngại.

3. Giáo pháp là chiếc bè – Tinh thần phá chấp tối thượng

Một điểm đặc sắc được Hòa thượng nhấn mạnh qua lời kinh: “Pháp thượng ưng xả, hà huống phi pháp” (Đến như chánh pháp còn phải bỏ, huống là phi pháp). Giáo pháp của Đức Phật chỉ là ngón tay chỉ mặt trăng, là chiếc bè đưa người qua sông. Hòa thượng nhắc nhở người tu Thiền không được biến kinh điển thành những giáo điều để tranh chấp đúng sai. Phải bước ra khỏi chiếc bè chữ nghĩa thì mới có thể chạm tay vào thực tại thực chứng của nhà Thiền.