TỔNG QUAN

Trong hệ thống giáo lý Đại thừa, Kinh Duy Ma Cật mang một phong vị vô cùng độc đáo và phóng khoáng. Nhân vật trung tâm của bộ kinh không phải là một vị Tỳ-kheo xuất gia mà là cư sĩ Duy Ma Cật – người tuy sống giữa đời thường, có gia đình, có sản nghiệp nhưng trí tuệ và thần thông đạo lực vượt trội cả các bậc đại A-la-hán và Bồ-tát. Kinh là khúc ca khải hoàn về tinh thần nhập thế, đập tan mọi cái nhìn thiên kiến, hạn hẹp về đường lối tu học.

Nhằm hiển bày trọn vẹn tinh thần tự tại vô ngại này, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ đã biên soạn cuốn “Kinh Duy Ma Cật Giảng Giải”. Bằng tuệ giác của một bậc Tông sư Thiền phái Trúc Lâm, Hòa thượng đã khéo léo bóc tách các lớp ẩn dụ mang tính thần thoại, đưa giáo lý “Bất nhị” tối thượng trở về thành những bài học tâm linh thực tiễn, vô cùng gần gũi với nếp sống của Phật tử ngày nay.

BA GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA KINH DUY MA CẬT GIẢNG GIẢI

1. Thể nhập Pháp môn Bất nhị – Xóa bỏ mọi đối đãi

Cốt tủy của kinh Duy Ma Cật nằm ở “Pháp môn Bất nhị” (không hai). Qua lời giảng giải sâu sắc của Hòa thượng Thích Thanh Từ, người đọc sẽ hiểu thế nào là cái nhìn vượt lên trên các cặp phạm trù đối đãi hằng ngày: đúng – sai, tốt – xấu, nhiễm – tịnh, xuất gia – tại gia. Hòa thượng chỉ rõ: Khi tâm ta không còn bám chấp, không còn kẹt vào hai bên, thì ngay nơi cõi Ta-bà nhiều uế trọc này chính là cõi tịnh độ trang nghiêm.

2. Tâm bình thế giới bình – Ý nghĩa của việc tịnh hóa nhân gian

Kinh Duy Ma Cật khẳng định: “Muốn tịnh độ Phật, hãy tịnh tâm mình; tùy theo tâm tịnh mà cõi Phật tịnh”. Hòa thượng Thích Thanh Từ đã quy kết giáo lý này về lại gốc rễ của công phu tu tâm hằng ngày. Chuyển hóa thế giới không phải là đi sửa đổi hoàn cảnh bên ngoài, mà là gạn lọc những rác rưởi vọng tưởng, tham sân si trong tâm. Khi tâm bình lặng và thanh tịnh, mọi cảnh duyên xung quanh tự khắc trở nên an lành.

3. Tinh thần Bồ-tát nhập thế của Thiền phái Trúc Lâm

Hình trưng của trưởng giả Duy Ma Cật – “ở đời mà không nhiễm đời” – chính là hình ảnh lý tưởng của các hành giả tu học theo tinh thần Trúc Lâm Yên Tử. Hòa thượng mượn lời kinh để sách tấn hàng Phật tử: Tu hành không có nghĩa là trốn tránh xã hội, quay lưng với cuộc đời. Người học Phật chân chính phải dám dấn thân vào đời, dùng tình thương và trí tuệ để phụng sự, chuyển hóa khổ đau cho chúng sinh mà lòng vẫn tự tại, tựa như hoa sen nở trong lửa.