1. Nhân duyên lịch sử và xuất xứ độc đáo

• Sự truyền nhập: Theo sử liệu Phật giáo (như Lý Hoặc Luận của Mâu Tử), Kinh Tứ Thập Nhị Chương được xem là bộ kinh Phật giáo đầu tiên được dịch sang chữ Hán vào thời Hán Minh Đế (khoảng năm 67 sau Công nguyên).
• Nhân duyên: Truyện kể rằng Hán Minh Đế chiêm mộng thấy một vị thần thân sắc vàng rực rỡ, hào quang chói lọi bay quanh điện. Vua liền đem mộng ấy hỏi quần thần, và bậc thức giả Thái Ỉnh đã tâu rằng đó chính là Phật Đà ở miền Tây Trúc. Vua bèn sai sứ thần Nhiếp Ma Đằng và Trúc Pháp Lan sang Tây vực cung thỉnh kinh tượng, chở về kinh đô Lạc Dương trên lưng ngựa trắng (đó cũng là duyên khởi của ngôi chùa Bạch Mã lịch sử).

2. Cấu trúc và ý nghĩa tên gọi

• Tên gọi: “Tứ thập nhị chương” nghĩa là 42 chương.
• Hình thức: Kinh không phải là những bài pháp dài với hệ thống luận lý phức tạp như các bộ Đại thừa lớn, mà gồm 42 đoạn (chương) ngắn gọn, súc tích. Mỗi chương giống như một viên ngọc nhỏ, một lời chỉ huấn trực diện, đôi khi bắt đầu bằng câu quen thuộc: “Phật ngôn…” (Đức Phật dạy rằng…).

3. Tư tưởng cốt lõi: Kim chỉ nam cho sự tu tâm dưỡng tính

• Sự vô thường và buông xả: Nhắc nhở người tu sĩ và cư sĩ thấy rõ sự ngắn ngủi của sinh mệnh, sự mong manh của thế gian để không đắm nhiễm vào ngũ dục (tài, sắc, danh, thực, thùy).
• Quản trị tâm ý: Phật dạy tâm con người rất khó điều phục, còn hơn cả dã thú. Do đó, việc tu tập cốt ở chỗ nhiếp phục tâm, chiến thắng tham – sân – si bên trong hơn là chiến thắng vạn quân ngoài chiến trận.
• Hạnh nhẫn nhục và từ bi: Dạy cách đối diện với ác khẩu, sự thị phi. Ví như người ngước mặt phun nước bọt lên trời, nước không tới trời mà rơi lại rớt vào mặt mình. Kẻ ác hại người hiền cũng y như vậy.
• Phước điền và tâm bố thí: Khuyên lơn việc thực hành bố thí, cúng dường nhưng phải đi đôi với tâm vô tướng, không chấp trước vào tướng người cho, kẻ nhận hay vật cho.

4. Giá trị thực tiễn đối với người học Phật thời nay